Doel 1 Gezondheid op nummer één

De riolering zorgt ervoor dat we niet in contact komen met de ziekteverwekkers in ons afvalwater. Hierdoor leeft de mens gemiddeld veel langer dan vroeger.

De rol van de raad
De gemeenteraad stelt de kaders vast hoe vaak en hoe lang mensen nog blootgesteld worden aan afvalwater. Bijvoorbeeld vanwege calamiteiten, water op straat en in oppervlaktewater.

Volksgezondheid
Door de afvoer en zuivering van ons afvalwater is de enorme sterfte aan infectieziektes verleden tijd. Om dat zo te houden is verstandig waterbeheer nodig en moeten bewoners de risico’s kennen om hun gedrag aan te kunnen passen. De volksgezondheid is het belangrijkste doel van de riolering. Voor de bescherming van de gezondheid moet aanraking met afvalwater worden voorkomen. In het verleden zijn wereldwijd vele epidemieën geweest: cholera, dysenterie en andere dodelijke infectieziekten. Rond 1850 werd de oorzaak van de verspreiding achterhaald. Het verontreinigd stadswater waarin ontlasting en huishoudelijk afval werd geloosd, bleek de bron van veel ziekten. Om dit tegen te gaan werd ontlasting huis aan huis ingezameld in poepemmers en kregen grote steden gesloten rioolkanalen. Pas ver in de twintigste eeuw kregen ook achterbuurten, kleinere steden en dorpen riolering. Deze (ondergrondse) riolering voorkomt contact met afvalwater en houdt onze bronnen van drinkwater schoon.

Oppervlaktewater in de bebouwde omgeving, zoals vijvers, sloten en grachten, wordt steeds meer gewaardeerd. U vertrouwt erop dat het water in de stad geen risico vormt voor de volksgezondheid. In het algemeen is dat terecht. Toch zijn er situaties waarbij contact met water tot gezondheidsproblemen kan leiden; als er afvalwater op straat komt te staan en als er afvalwater in oppervlaktewater terecht komt.

Afvalwater op straat
Het rioolstelsel is niet ontworpen om al het water bij hevige regen meteen te verwerken. Meestal is er bij water op straat alleen sprake van regenwater dat de riolering nog niet in kan. Soms stroomt er tijdens een hoosbui ook afvalwater uit de rioolputten op straat. Op zich is dat geen probleem, tenzij mensen het contact met dit water opzoeken door erdoor te lopen, te fietsen of erin te spelen. Mensen die in contact komen met water op straat na extreme regen hebben kans op milde gezondheidsklachten, zoals diarree, overgeven, keelpijn of huidklachten. Door klimaatverandering neemt, als we geen maatregelen nemen, de kans op afvalwater op straat toe. En daarmee de kans op blootstelling aan afvalwater en besmetting door ziekteverwekkers. Het onderwerp past in het streven naar een gezonde stad.

Afvalwater in oppervlaktewater
Riooloverstorten zijn de nooduitlaten van de riolering. Bij hevige regen loost het riool via deze uitlaten het teveel aan water in vijvers, sloten en grachten. Dit komt maar een paar keer per jaar voor, maar steeds vaker door klimaatverandering. Riooloverstorten zijn onmisbaar om ons te beschermen tegen schade door regenwater. Er zullen daarom locaties blijven waar men ziek kan worden van contact met het water. Behalve in de daarvoor aangewezen zwemwateren is het beter om niet het water in te gaan.

Nieuwe stoffen
Een veelvoorkomend misverstand is dat de medicijnresten in oppervlaktewater het gevolg zijn van het wegspoelen van (overbodige) medicijnen. Dit is maar een beperkte factor, want de meeste medicijngebruikers leveren overbodige medicijnen weer in bij de apotheek of bij het klein chemische afval. De meeste medicijnresten in oppervlaktewater zijn afkomstig van de mensen die de medicijnen gebruiken. Medicijnen verlaten het lichaam na gebruik en komen dan via de wc, de riolering en de afvalwaterzuivering in het oppervlaktewater terecht. Het weren van medicijnresten vraagt dus om aanpassing van geneesmiddelen of de afvalwaterzuivering.

Publicatie: Het nut van stedelijk waterbeheer – Landelijk onderzoek over de gemeentelijke inspanningen.

<  |  >